Op 27 maart kwamen docenten vmbo, havo en vwo samen om zich te buigen over de toekomst van het vak Mens & Maatschappij (M&M). Centraal stond de vraag hoe we de nieuwe kerndoelen effectief vertalen naar de lespraktijk.

Wat werkt bij samenwerking?

Hanne Tuithof presenteerde de resultaten van het onderzoek “Wat werkt als je samenwerkt”. Hierin is onderzocht welke factoren bepalen of M&M op een school succesvol is. Een belangrijke focus ligt op de synergie tussen verschillende vakgebieden.

• Leestip: Wat werkt als je samenwerkt deel 2

Implementatie nieuwe kerndoelen

De nieuwe kerndoelen zijn leidend voor alle scholen, ook als er geen integraal vak M&M wordt aangeboden.

• Samenhang: Er is een dwingend format gehanteerd om een doorlopende leerlijn en meer onderlinge samenhang te borgen.

• Inhoud: De doelen verwijzen niet meer direct naar de Canon of de concepten Ruimte en Tijd. Nieuwe accenten zijn erfgoed en multiperspectivisme.

• Planning: De kerndoelen vormen het uitgangspunt voor de nieuwe eindexamens. In 2030 worden de nieuwe examenonderwerpen van kracht.

Omdat de hoeveelheid stof groot is, wordt van scholen gevraagd scherpe keuzes te maken die passen bij de eigen visie.

Didactiek en de Routekaart

Tijdens de workshop werkten we met een routekaart: van het kerndoel (rechts) terugredeneren naar de benodigde voorkennis (links). Hierbij bleek dat het kaderen en het vertalen van grote kerndoelen naar concrete tussendoelen de grootste uitdaging vormt.

Effectieve strategieën in de les:

• Actief ophalen: Het herhalen van voorkennis en gespreid oefenen scoren hoog in effectiviteit, in tegenstelling tot markeren of herlezen.

• Klassenmanagement: Een hoog tempo, duidelijke leerdoelen en technieken zoals ‘Binnen is beginnen’ (geïnspireerd door Erik Ex) zorgen voor rust en een betere werkhouding.

• Activerende werkvormen: Methoden zoals ‘Welk woord weg’, ‘Mysteries’ en de DDU-aanpak (Denken-Delen-Uitwisselen) moedigen leerlingen aan tot actief nadenken.

Innovatie en de praktijk

Er is aandacht besteed aan de inzet van AI bij formatief handelen via Toetsrevolutie.nl. Daarnaast helpt de Didactische Routekaart (DIRK) bij het kiezen van de juiste strategie voor een specifiek doel.

Voorbeeld uit de praktijk: Om het abstracte tijdsbesef rond de Industriële Revolutie te verbeteren, is een activiteit ontwikkeld waarbij leerlingen via een documentaire en rollenspel onderzoeken hoe de stad Utrecht veranderde.

Vervolgstap: De focus voor de komende periode ligt op het verder integreren van erfgoed en het stimuleren van hogere denkvaardigheden, bijvoorbeeld door leerlingen zelf rondleidingen te laten geven in hun eigen regio aan de hand van zelfgemaakte dimensiekaarten.

Bron(nen): presentatie & handboek formatief handelen